جاذبه های اردستان

آب انبار محله محال

کویر اطراف اردستان

سرهنگ آباد

در فاصله نه چندان دور از شهرستان اردستان با پیمودن مسیر به سمت شرق می توان به روستای سرهنگ آباد، در دهستان سفلای بخش زواره رسید.دیدن این روستا که لباسی سبز بر تن کرده آن هم در دل کویر بی شک باعث تعجب هر گردشگری خواهد شد. موقعیت جغرافیائی ویژه روستای سرهنگ آباد، در دامنه کوه های دهستان کچو و طراوت و سبزی آن باعث شده است که از دیرباز به عنوان منطقه ای ییلاق نشین در شهرستان اردستان مورد توجه قرار گیرد. همین امر باعث شده که در سالهای قبل این روستا از روستاهای پر جمعیت و حاصلخیز شهرستان اردستان باشد در حالیکه اکنون سکنه این روستا به تعداد انگشتان دست هم نمی رسد، هر چه فکر می کنم نمی دانم دلیل به این روز افتادن روستا را باید از که بپرسم!

 نگاهی که به دور و بر بیندازی میراب پیری را خواهی دید که بیلش را به شانه اش تکیه داده و میرود تا باغ تشنه دیگری را سیراب کند. خدا قوتی بگو از او سراغ باغ چهل ستون سرهنگ آباد را بگیر، راهنمائیت میکند. با پیمودن فاصله ای ده دقیقه ای کم کم بنای عمارت چهل ستون سرهنگ آباد جلوی چشمانت ظاهر می شود. می گویند این باغ توسط سرهنگ مصطفی قلی خان سهام السلطنه اول عرب عامری از امرا و خوانین اردستان در دوره سلطنت ناصرالدین شاه قاجار، در مدتی نزدیک به ۵ سال توسط ده ها معمار، کاشی کار، سنگ کار، گچ کار، نجار و آینه کار اصفهانی، با الهام از چهلستون اصفهان در مساحتی در حدود ده هزار مترمربع ساخته شده است.در سنگ نوشته ای که در گذشته در ایوان شاه نشین این باغ وجود داشته، پایان ساخت آن را ۱۳۰۰ هجری قمری ذکر شده است. پیش از انقلاب اسلامی، از طرف وزارت فرهنگ و هنر آن زمان، این مجموعه به عنوان یک اثر تاریخی مورد شناسائی قرار گرفت و نقشه و عکس از آن تهیه شد و بسیاری از جهانگردان از این مجموعه بازدید کردند.

مرتضی شفیعی اردستانی که از این مکان در زمان های مختلف بازدید کرده است، میگوید:

در سال ۱۳۴۸، ساختمان پابرجا، با استخوان بندی سالم اما عناصر تزئیناتی آن چون گچ کاری، کاشی کاری، سنگ کاری، آینه کاری و نقاشی در معرض تخریب و انهدام.

در سال ۱۳۶۸، فرو ریختن یکی از ستون ها و قسمتی از سقف ایوان بزرگ، به یغما رفتن شیشه ها، درها و سنگ های قیمتی مجموعه.

 در سال ۱۳۷۳، فرو ریختن قسمت هائی از این بنای ارزشمند تاریخی، استفاده روستائیان از این محل به عنوان آغل نگهداری احشام.

و اما وضع موجود این بنا در فروردین ۱۳۸۴: ساختمان نیمه ویران، بخش های عمده از سقف، دیوارها و کف طبقات عمارت چهلستون آن فرو ریخته است. تزئینات عمارت به یغما رفته و یا تخریب گشته به طوری که تکه سنگ هائی مرمر در داخل محوطه پراکنده اند، از طرفی محافظت نشدن این بنا از شرایط طبیعی اقلیمی از جمله باران، باد و برف، باعث گشته است که باران در سازه سقف و دیوار نفوذ کرده و همان حداقل تزئینات به جای مانده را نیز محو و کم اثر نماید.“ عوامل انسانی و طبیعی در تخریب این بنا بسیار مؤثر بوده اند.

پایدار نبودن ظلم و ستم تنها توجیه عوامانه ایست که میتوان برای تخریب روز به روز این بنا به کاربرد. درحالیکه نسل های آینده مطمئنا ما را در کوتاهیمان برای حفظ این بنا ظالم می شمارند. کاش حداقل امروز بیدار می شدیم!!!

 برای اطالاعات بیشتر را جع به عمارت چهل ستون به ادامه مطلب مراجعه کنید...

شهرستان اردستان درشمال شرقی شهرستان اصفهان ودر دل کویر مرکزی ایران می باشد. این شهرستان درغرب با شهرستانهای نطنز ، کاشان وآران بیدگل از شرق با شهرستان نایین، از جنوب با شهرستان  اصفهان واز شمال با استان سمنان همجوار می باشد .

در ادامه جاده کاشان به یزد پس از طی مسافتی حدود 170 کیلومتر به شهرستان اردستان خواهید رسید.

آب وهوای این شهرستان گرم وخشک و حدود دوسوم از مساحت آن را دشت کویر پوشانده است؛ به دلیل وجود کوههای مرکزی ایران که ادامه دهنده رشته کوه زاکرس می باشد روستاههای جنوبی و جنوب شرقی این شهرستان دارای آب وهوای مناسب مناطق کوهستانی می باشد که باعث ایجاد طبیعتی چهار فصل دراین منطقه گردیده است.

 این شهرستان دارای دوبخش مرکزی و سه نقطه شهری به نامهای اردستان ،زواره ومهاباد می باشد جاده ترانزیت تهران بندرعباس و را آهن جنوبی کشور از داخل این شهرستان عبور می نماید  که باعث رونق بخش مرکزی وبخش زواره گردیده است .

درسال ١٣٨٢ شمسی با تاسیس فرمانداری این منطقه به شهرستان ارتقاع یافته ودارای دهستانهایی به نامهای علیا،سفلی،برزاوند ،کچو،همبرات،گرمسیر، وریگستان می باشد. 

وجود قنوات کهن ومنحصر به فرد درسطح شهرها وآبادی های این شهرستان گواه قدمت  بیش از٢٠٠٠ سال این منطقه تاریخی است. آثار تاریخی بیشمار وجاذبه های گردشگری وطبیعی روستاههای خوش آب هوا وگرمسیر، شکارگاههای مختلف وصنایع دیرپای این منطقه حاکی از مردمی فرهیخته و با فرهنگی غنی از دیرباز تا عصر حاضر بوده است .

بنا بر روایات مختلف اردستان شهری قدیمی است‌ که‌ سام‌دستان ,پدررستم, آنجارا یافته‌است‌‌. اردشیر اول‌,موسس‌ سلسله ساسانی‌ آتشکده‌ای را در آنجا بنا نهاد. همچنین ‌اردستان زادگاه انوشیروان است‌‌. در اوایل‌ قرن چهارم‌ اردستان شهری مستحکم با 5 ‌دروازه‌ بود که‌ مساحتی حدود 1 مایل‌ مربع‌ رادر برمی‌‌گرفت‌ .

مکانهای تاریخی و چشمگیر این‌ ‌شهر عبارتند از :

-          مسجد جامع اردستان

-          قنات دوطبقه ( که تنها قنات دو طبقه در دنیاست)

-          مقبره امیر اویس یا سنگ سفید

-          قنات و مقسم قنات ارونه

-          مسجد خسرو

-          مسجد ملا یعقوب

-          مسجد دربند

-          خانه صدر(نقاشی)

آثار تاریخی شهرستان زواره (Zavare):

-          مسجد جامع زواره

-          مسجد پامنار یا بنکویه

-          حسینیه  بزرگ وکوچک زواره

-          مجموعه مقبره میربهاالدین حیدر

-          حصار ویخچال زواره

-          خانه هشت بهشت (نیری)

-          قلاع سنگ بست وحکیم باشی

-          کاخ چهلستون (درروستای سرهنگ آباد)

-          مقبره پیر اویس مهابادی

-          خانه ارباب حسین مهابادی

آثار تاریخی در روستای کچو (Kacho):

-          خانه شهید مدرس در سرابه کچو

و به طور کلی :

-          ‎چندین‌ آب انبار زیرزمینی‌

-          کاروانسرای جوگند واقع‌ در جاده‌ اردستان‌ نایین‌ ‎

-          مجموعه‌ آسیابهای آبی‌ در رامیان و زواره‌‌ ‎

-          چندین‌ مسجد قدیمی

اگر قصد سفر به استان های  یزد، کرمان، هرمزگان و به طور کلی عبور از جاده جنوبی کشور را دارید حتما برای دیدن آثار تاریخی کم نظیر این شهرستان ترمز کوچکی بزنید. بی شک بازدید از این آثار آنهم در شهر همچون اردستان و هم مرز با کویر و کوه کرکس تجربه ای منحصر بفرد خواهد بود.